რუბრიკები
ხელოვნური თირკმელი

 გვესაუბრება საქართველოს დიალიზის, ნეფროლოგიისა და თირკმლის ტრანსპლანტაციის კავშირის თავმჯდომარე, უროლოგიის ეროვნული ცენტრის ნეფროლოგიის განყოფილების გამგე, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი ირმა ჭოხონელიძე.

- ხელოვნური თირკმლის აპარატის შესახებ ბევრს გაუგონია, მათაც კი, ვისაც ის არასოდეს დასჭირვებია, მაგრამ უმეტესობას მასზე მეტად ბუნდოვანი წარმოდგენა აქვს. რა არის ხელოვნური თირკმელი და როდის ჩნდება თირკმლის ფუნქციის ჩანაცვლების აუცილებლობა?

- ხელოვნური თირკმლის აპარატი არის სპეციალური მოწყობილობა, რომელიც უზრუნველყოფს სისხლიდან ურემიული ტოქსინების (თირკმლის უკმარისობისას ორგანიზმში დაგროვილი ტოქსიკური ნივთიერებების) გამოყოფას. სისხლის წმენდის პროცესი ნახევრად გამტარი მემბრანის პრინციპზეა აგებული. ნახევრად გამტარი მემბრანა შედგება მცირე დიამეტრის ფორებისგან, რომლებიც დაბალი და საშუალო მოლეკულური წონის ნივთიერებებს ატარებს, დიდი მოლეკულური წონისას კი აკავებს. ნახევრად გამტარი მემბრანის ამ თვისებას იყენებენ სისხლიდან ურემიული ტოქსინების გამოსადევნად, რომლებიც სწორედ მცირე და საშუალო მოლეკულური წონის ნივთიერებებს წარმოადგენს. სასიცოცხლო მნიშვნელობის ნივთიერებები, მაგალითად, ცილები, ორგანიზმშივე რჩება.
პროცედურას, რომლის დროსაც ხელოვნური თირკმლის აპარატის მეშვეობით სისხლიდან გამოიდევნება ურემიული ტოქსინები, ჰემოდიალიზი ეწოდება. ის თირკმლის ჩანაცვლებითი თერაპიის ალტერნატიული მეთოდია.
თირკმლის ფუნქციის ჩანაცვლება შესაძლოა საჭირო გახდეს თირკმელების ქრონიკული და მწვავე უკმარისობის დროს. უკმარისობის მიზეზი შეიძლება იყოს როგორც საკუთრივ თირკმლის, ისევე სხვა ორგანოებისა და სისტემების დაავადებები. მოზრდილებში თირკმელის უკმარისობას უმთავრესად გულ-სისხლძარღვთა და ენდოკრინული, უროლოგიური და ონკოლოგიური დაავადებები, აგრეთვე - ავთვისებიანი ჰიპერტენზია,  ათეროსკლეროზი,  შაქრიანი დიაბეტი, პირველადი და მეორეული გლომერულონეფრიტები, თირკმლის თანდაყოლილი დაავადებები, საშარდე გზების ქრონიკული ანთებითი დაავადებები იწვევს.

- როგორ ტარდება ჰემოდიალიზის პროცედურა?

- ჰემოდიალიზის პროცესში პაციენტის სისხლი გარკვეული ხნის განმავლობაში (4-5 საათს) ცირკულირებს შეკრულ კონტურში. ეს იმას ნიშნავს, რომ ორგანიზმიდან გამოყვანილი სისხლი შედის დიალიზატორში, ხოლო დიალიზატორიდან გამოსული გაწმენდილი სისხლი კვლავ პაციენტს უბრუნდება. სწორედ დიალიზატორი ასრულებს ნახევრადგამტარი მემბრანის როლს. ის შედგება მრავალრიცხოვანი ნახევრადსინთეზური/სინთეზური კაპილარული ბოჭკოსგან, რომლებიც ერთ კორპუსშია მოქცეული.
ხელოვნური თირკმლის აპარატში სისხლის ნორმალური ცირკულაციის უზრუნველსაყოფად და სისხლის გასაწმენდად აუცილებელია სისხლის ძლიერი ნაკადი. ვენური სისხლის ნაკადს ამისთვის ძალა არ ჰყოფნის, ამიტომ ოპერაციის გზით წინასწარ იქმნება არტერიულ-ვენური ფისტულა ანუ ანასტომოზი (კავშირი) არტერიასა და ვენას შორის, რის შედეგადაც არტერიული სისხლი ვენურს ერევა და ნაკადი იზრდება.
არის შემთხვევები, როცა პაციენტის სისხლძარღვები არტერიულ-ვენური ანასტომოზისთვის გამოუსადეგარია. ასეთ დროს სისხლძარღვოვან პროთეზს იყენებენ. აპარატის ჩართვისა და ტესტირების შემდეგ მასზე მაგრდება არტერიულ-ვენური მაგისტრალები, დიალიზატორი, ფიზიოლოგიური ხსნარი ისე, რომ შეიკრას სისხლის საცირკულაციო კონტური. აპარატთან მიერთების წინ პაციენტი უნდა აიწონოს, რათა შეფასდეს სეანსებს შორის ორგანიზმში დაგროვილი სითხე. წონის მიხედვით განისაზღვრება ულტრაფილტრაციის რეჟიმიც. პაციენტს სავარძელზე მოთავსებისას უზომავენ არტერიულ წნევას.



ამ ავტორის სხვა სტატიები
კომენტარი არ გაკეთებულა