რუბრიკები
ისევ შაქრიანი დიაბეტის შესახებ

- რა ხდება I ტიპის დიაბეტის დროს და როდის ვითარდება იგი?
- ზოგჯერ კუჭუკანა ჯირკვალი მიზეზთა გამო ზიანდება და ნაწილობრივ კარგავს ინსულინის გამომუშავების უნარს. როცა ინსულინის გამომუშავების უნარი 40-60%-ით არის შემცირებული, ჰორმონი იმ რაოდენობით ვეღარ წარმოიქმნება, რაც ადამიანის ორგანიზმისთვის არის საჭირო.Aამ მდგომარეობას ვუწოდებთ I ტიპის შაქრიან დიაბეტს. რა ხდება ამ დროს? ადამიანი საკვებს ჩვეულებრივ მიირთმევს და გლუკოზაც ჩვეულებრივ გადადის სისხლში, მაგრამ იქ საჭიროზე ნაკლები ინსულინი ხვდება, ანუ ჰორმონი საკმარისი არ არის საიმისოდ, რომ გლუკოზა უჯრედში გადაიყვანოს. რაკი გლუკოზა უჯრედში ვერ გადადის, სისხლში დიდი რაოდენობით გროვდება,  ანუ ვითარდება ჰიპერგლიკემია (სისხლში შაქრის დაგროვება), ხოლო უჯრედში გლუკოზის ანუ ენერგიის წყაროს დეფიციტი წარმოიშობა. ინსულინის დეფიციტის გამო I ტიპის დიაბეტის მკურნალობა გულისხმობს ინსულინის შეყვანას გარედან, ინექციების სახით. ინსულინის მოლეკულის აღმოჩენამდე ასეთი პაციენტები დაავადების განვითარებიდან მოკლე ხანში იღუპებოდნენ. ამჟამად არსებობს ინსულინის ანალოგები. ინსულინის ანალოგი ადამიანის ორგანიზმის მიერ გამომუშავებული ინსულინის მოლეკულის იდენტური ნივთიერებაა,  რომელიც I ტიპის დიაბეტის ხარისხიანი მკურნალობის საშუალებას იძლევა. რაზეა დამოკიდებული I ტიპის დიაბეტის დროს მკურნალობის მიზანი? იქიდან გამომდინარე, რომ ორგანიზმი მიღებული საკვების ადეკვატურად ინსულინის გამომუშავებას ვერ ახერხებს და იძულებული ვართ, ის გარედან მივაწოდოთ, ადამიანმა კუჭუკანა ჯირკვლის მაგივრად თვითონ უნდა "იაზროვნოს", კერძოდ, იცოდეს, რამდენი საკვების მოსანელებლად რამდენი ინსულინია საჭირო, რამდენი ნახშირწყლის მიღება შეუძლია დღის განმავლობაში, რომელი კვების დროს რამდენი მიიღოს და როგორ შეუხამოს დიეტა და ინსულინთერაპია ფიზიკურ დატვირთვას. ყოველივე ამის გათვალისწინებით,  I ტიპის დიაბეტის მკურნალობის მიზანია:

  • ნორმოგლიკემიის (შაქრის ნორმალური მაჩვენებლების) მიღწევა დღის განმავლობაში გლიკემიის (სისხლის გლუკოზის) მაჩვენებლების ნაკლები მერყეობით;
  • ნორმოგლიკემიის მიღწევა ჰიპოგლიკემიური მდგომარეობის (სისხლში შაქრის დაბალი შემცველობის) გარეშე;
  • ჰიპო- და ჰიპერგლიკემიური (მაღალი შაქრის) მდგომარეობების თავიდან აცილება;
  • დიაბეტის გართულებათა წარმოშობის ან პროგრესირების თავიდან აცილება.

ამ მიზნის მისაღწევად აუცილებელია სწორად დანიშნული დიეტა და მისი სწორად დაცვა. მაგალითად, იმისთვის, რომ ნორმოგლიკემიას მივაღწიოთ, საჭიროა ინსულინთერაპიის რეჟიმის სწორად განსაზღვრა. ინსულინის რა დოზა დასჭირდება, ანუ რა რაოდენობის ინსულინს მოიხმარს ადამიანი დღის განმავლობაში, ნახშირწყლების დღიურ მოხმარებაზეა დამოკიდებული. რამდენი ნახშირწყალი დასჭირდება ადამიანს დღის განმავლობაში, ორგვარად განისაზღვრება. ერთი ხერხი მარტივია და მისი გამოყენება ყველას შეუძლია სხეულის ანთროპომეტრიული და ფიზიკური აქტივობის ხარისხის მაჩვენებლების მოშველიებით, ხოლო მეორე ორგანიზმის ენერგეტიკული დანახარჯის განსაზღვრის არაპირდაპირი კალორიმეტრიის მეთოდია. გამოკვლევა ხდება სპეციალური აპარატით, განისაზღვრება მოსვენებისას ორგანიზმის ენერგეტიკული დანახარჯი. ეს უკანასკნელი სიზუსტით გამოირჩევა, რადგან ყოველი პაციენტისთვის ინდივიდუალურად ხდება მისი ძირითადი ცვლის განსაზღვრა. მკითხველმა ეს ინფორმაცია უფრო უკეთ რომ გაიგოს, ავხსნათ მარტივად: როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ადამიანის ორგანიზმი ენერგიის წყაროდ იყენებს გლუკოზას ანუ ნახშირწყალს, რომელსაც საკვებთან ერთად იღებს. დღის განმავლობაში ადამიანის ორგანიზმს მინიმალური ფიზიოლოგიური პროცესების განსახორციელებლად განსაზღვრული ოდენობის ნახშირწყლის მიღება სჭირდება. სწორედ ნახშირწყლის ამ ოდენობის გამოთვლა ხდება ზემოაღწერილი მეთოდით. დიეტათერაპიის მომდევნო მნიშვნელოვანი ფაქტორია კვების სწორად განაწილება. ოპტიმალური ვარიანტია სამი ძირითადი და ორი-სამი დამატებითი კვების დანიშვნა, კვების საათების დაცვა და ყოველი კვებისას თანაბარი ოდენობის ნახშირწყლის მიღება. თანაბარი ოდენობის ნახშირწყლის მიღების გასაადვილებლად შემოღებულია პურის ერთეულის ცნება. I ტიპის დიაბეტის მქონე პაციენტმა დიეტა უნდა დაიცვას პურის ერთეულების მიხედვით და ორგანიზმის ენერგეტიკულ მოთხოვნილებას შეუხამოს. ეს თავიდან აგვაცილებს გლიკემიის ციფრების მერყეობას დიდ დიაპაზონში. გარდა ამისა,  პირველი ტიპის დიაბეტის დროს პაციენტმა უნდა იცოდეს, რომ ნებისმიერი ტიპის ფიზიკური აქტიურობა ორგანიზმში იწვევს ენერგიის, სხვაგვარად რომ ვთქვათ, გლუკოზის (შაქრის) ხარჯვას (წვას), ესე იგი ფიზიკური აქტიურობის დროს შესაძლოა განვითარდეს ჰიპოგლიკემია,  ანუ შაქრის დონემ სისხლში დაბლა დაიწიოს.



კომენტარი არ გაკეთებულა
ამ კატეგორიის სხვა სტატიები