რუბრიკები
გულის მკვებავი სისხლძარღვები

ადამიანის გული მთელი სიცოცხლის მანძილზე შეუჩერებლად მუშაობს, ამიტომ მუდმივად სჭრიდება ჟანგბადითა და საკვები ნივთიერებებით მომარაგება. ამისთვის მას სისხლძარღვთა საკუთარი სისტემა გააჩნია, რომელიც გარეგნულად ძლიერ წააგავს გვირგვინს, ამიტომ გულის მკვებავ სისხლძარღვებს კორონარულ ანუ გვირგვინოვან სისხლძარღვებს უწოდებენ. ისინი გულის შეუჩერებელ მუშაობას და სისხლის მიმოქცევის მუდმივობას უზრუნველყოფენ. გვირგვინოვანი სისხლძარღვები აორტიდან გამოდიან, გულს სალტისებურად, გვირგვინივით უვლიან გარს და პერიფერიული ნაწილებით კვლავ ისე ერთდებიან, რომ მთლიან წრეს ქმნიან, რის გამოც ზოგიერთი მეცნიერი გულის სისხლძარღვთა სისტემას სისხლის მიმოქცევის დამოუკიდებელ მესამე წრედ მიიჩნევს და გულის სისხლის მიმოქცევის წრეს უწოდებს.

გულის სისხლის მიმოქცევის წრე მუდმივი შეკუმშვითა და გაფართოებით მუდმივად კვებავს გულის მუშა კუნთს (მიოკარდიუმს) და გულის გამტარ სისტემას (კვანძებს), რომლებიც გულის შეკუმშვების მასტიმულირებელ იმპულსებს თავად გამოიმუშავებენ. გულის გამტარ სისტემას ეკუთვნის ის ნერვული გზებიც, რომელთა გავლითაც იმპულსები კვანძებიდან მიოკარდიუმის კუნთოვანი ბოჭკოებისკენ მიემართება. გულს სისხლს ყველაზე მსხვილი არტერიული სისხლძარღვიდან აორტიდან გამომავალი ორი, მარჯვენა და მარცხენა, გვირგვინოვანი არტერია აწვდის. კორონარული არტერიებიდან გამომავალი განშტოებები მთელ მიოკარდიუმს ქსელავს და მის სრულფასოვან სისხლმომარაგებას უზრუნველყოფს.
კორონარული არტერიები თავის მხრივ უწვრილეს სისხლძარღვებად - კაპილარებად იყოფიან. ამ კაპილართა დიდი ნაწილი სარეზერვოა - ისინი გულის ჩვეულებრივი მუშაობისას არ ფუნქციობენ და მუშაობაში მხოლოდ ორ შემთხვევაში ერთვებიან:
1. როცა მიოკარდიუმის სისხლმომარაგების გაზრდაა საჭირო;
2. როცა ამა თუ იმ დაავადების შედეგად ზიანდება გულის გვირგვინოვანი არტერიების უფრო დიდი ღერო და მის ფუნქციებს სარეზერვო კაპილარები ახორციელებენ.

 

გვირგვინოვან არტერიათა ათეროსკლეროზი
ზოგჯერ გვირგვინოვან არტერიებში ირღვევა სისხლის მიმოქცევა, გულის კუნთს ვეღარ მიეწოდება საჭირო რაოდენობის საკვები და ჟანგბადი და მისი ნაწილი ან მთელი მიოკარდიუმი მუშაობას წყვეტს. ამის ყველაზე ხშირი მიზეზი გვირგვინოვან არტერიათა ათეროსკლეროზული დაზიანებაა. ათეროსკლეროზისას გულის კორონარული არტერიების კედლებზე ფოლაქების სახით ცხიმის მსგავსი ნივთიერება - ქოლესტერინი ლაგდება. ქოლესტერინული ფოლაქების გამო გვირგვინოვანი არტერიის კედელი მკვრივდება, კარგავს ელასტიკურობას, საგრძნობლად ვიწროვდება მისი სანათური. სისხლძარღვის შიგნით ათეროსკლეროზულ გადაგვარებას მისი ნერვული დაბოლოებებიც განიცდიან, რაც არღვევს თავის ტვინის მიერ გვირგვინოვან სისხლძარღვთა ნერვულ რეგულაციას და აფერხებს გულისთვის ჟანგბადითა და საკვებით მდიდარი არტერიული სისხლის მიწოდებას. ათეროსკლეროზის დროს კორონარული არტერიები სპაზმისკენ - სანათურის შევიწროებისკენ ხდებიან მიდრეკილნი, ეს კი საფუძვლად ედება საშიშ პათოლოგიურ პროცესს - სტენოკარდიას. სტენოკარდია გულის არეში გაჩენილი ძლიერი ტკივილია, რომელიც თავდაპირველად მხოლოდ ფიზიკურ დატვირთვას უკავშირდება, შემდეგ კი მოსვენების დროსაც იჩენს თავს, რაც დაავადების პროგრესირებისა და საშიშ ფაზაში გადასვლის მაუწყებელია. განსაზღვრული ხნის განმავლობაში ათეროსკლეროზით დაავადებული გვირგვინოვანი სისხლძარღვები ახერხებენ, გული ნორმალურად მოამარაგონ სისხლით, მაგრამ როდესაც დაზიანება მაღალ ხარისხს მიაღწევს, ისინი ვეღარ აკომპენსირებენ ფუნქციებს და გვირგვინოვან სისხლის მიმოქცევის სისტემაში მწვავე დარღვევის გამო ვითარდება გულის კუნთის რომელიმე უბნის ან მთელი კუნთის ნეკროზი, რომელსაც მიოკარდიუმის ინფარქტს უწოდებენ.

 

ინფარქტის სტატისტიკა

  • მიოკარდიუმის ინფარქტი დღემდე ყველაზე გავრცელებული გულ-სისხლძარღვთა დაავადებაა, რომელიც, ბოლო 20 წლის მონაცემებით, შემთხვევათა 10-12%-ში ლეტალობით სრულდება.
  • დაავადება უმთავრესად 48-50 წელს გადაცილებულთა ხვედრია, თუმცა იგი გაცილებით ახალგაზრდებშიც გვხვდება, რასაც დაავადებისადმი გენეტიკური მიდრეკილება განსაზღვრავს.
  • უკანასკნელ წლებში 80%-ით გაიზარდა 30 წლამდე ასაკის ადამიანთა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით გამოწვეული სიკვდილიანობა, 35-40 წლის ასაკობრივ ჯგუფში კი ამ მაჩვენებელმა 50%-ით იმატა.
  • მიოკარდიუმის ინფარქტით გაცილებით ხშირად ავადდებიან მამაკაცები, დაავადება რამდენადმე ინდობს 50 წლამდე ქალბატონებს, თუმცა მენოპაუზის შემდეგ დაავადების განვითარების ალბათობა ორივე სქესისთვის ერთნაირია.
  • 50 წელს გადაცილებული ქალბატონები ინფარქტისგან ორჯერ უფრო ხშირად იღუპებიან.
  • ქალბატონებს ინფარქტის შემდეგ მამაკაცებზე მეტად უსუსტდებათ გულის კუნთი, უმცირდებათ არტერიული წნევა.
  • ქალებში გაცილებით ხშირია სისხლის გამათხელებლებისა და სისხლდენის შემაჩერებელი თერაპიის თანმდევი გართულებანი.
  • განსხვავებულია ქალებსა და მამაკაცებში ინფარქტის გამომწვევი პირველი მიზეზიც. მამაკაცებში ყველაზე ხშირად ამას გვირგვინოვანი არტერიების დახშობა იწვევს, ქალებში კი თრომბები და არტერიული სპაზმები.
  • მამაკაცთა 70%-ს ინფარქტი დასვენებისას უვითარდება, ქალბატონებს კი იგი ყველაზე ხშირად სამსახურში ემართებათ.
  • გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით გამოწვეულ სიკვდილიანობას შორის ინფარქტი 62%-ით პირველ ადგილს იკავებს  და აღემატება ერთად აღებული კიბოთი, ტუბერკულოზით, ინფექციური დაავადებებითა და შიდსით გამოწვეულ სიკვდილიანობას.

 

ინფარქტის რისკჯგუფები
ინფარქტის რისკჯგუფს შეადგენენ ის ადამიანები, რომლებიც:

  • ბოროტად იყენებენ ალკოჰოლს;
  • ბევრს ეწევიან;
  • ეტანებიან ქოლესტერინით მდიდარ საკვებს;
  • ნაკლებმოძრავ ცხოვრებას ეწევიან.


უკანასკნელ ხანს საკმაოდ იმატა სტრესული ფაქტორებით გამოწვეულმა მიოკარდიუმის ინფარქტმა. იგი უმთავრესად ინტელექტუალური სამუშაოს მქონეებს ემტერება.



კომენტარი არ გაკეთებულა
ამ კატეგორიის სხვა სტატიები