რუბრიკები
ოჯახის მკურნალი
ვარიკოცელე

ვარიკოცელე მამაკაცებს შორის მეტად გავრცელებული დაავადებაა, რომელიც არაერთ უსიამოვნო შედეგს იწვევს. ვარიკოცელე სათესლე ჯირკვლებისა და სათესლე ბაგირაკის ვენების ვარიკოზული გაგანიერებაა. მას ორი მიზეზი აქვს:
1. სისხლძარღვების კედლის თანდაყოლილი სისუსტე. ვარიკოცელეს უმეტესად გენეტიკური საფუძველი აქვს. თითქმის ყოველთვის პაციენტის რომელიმე ახლო ნათესავს აღენიშნება ქვედა კიდურების ვენების გაგანიერება, ბრტყელტერფიანობა, გულის სარქვლების მანკი, ფიმოზი ან სხვა შემაერთებელქსოვილო-ვანი პათოლოგია. ხშირია ამ დაავადებების თანაარსებობაც.

2. მცირე მენჯის ღრუში ან სათესლე პარკში სისხლის წნევის მომატება. ეს ხელშემწყობი ფაქტორი უფროა, ვიდრე უშუალო მიზეზი, მაგრამ ზოგჯერ ანატომიური ცვლილებები, რომლებიც ვენებში წნევას ზრდის, იმდენად აშკარაა, რომ ხელშემწყობი ფაქტორი დაავადების განვითარების მიზეზად იქცევა. სათესლე ჯირკვლის ვენები შეიძლება მოიღუნოს, მოიჭყლიტოს სხვა სისხლძარღვით ან ქსოვილის ნაკეცებს შორის და ა. შ. ყოველივე ეს ვენის სანათურის შევიწროებას და მასში წნევის მომატებას იწვევს.
ვენებში წნევის მომატებას ხელს უწყობს ასევე ქრონიკული შეკრულობა ან აშლილობა, სიმძიმის აწევა, მუცლის პრესის კუნთების დაჭიმულობა და ა.შ. თითოეული ეს ფაქტორი შეიძლება ვარიკოცელეს დაედოს საფუძვლად.

რა არის ვარიკოცელე

სათესლე პარკის ვენების გავლით სისხლი საკვერცხეებიდან და მათი გარემომცველი ქსოვილებიდან გულისკენ მიედინება. ამ დროს ის ქვემოდან ზემოთ, სიმძიმის ძალის საპირისპიროდ მოძრაობს. სისხლის უკუდინებას ხელს უშლის ვენის კედლების სარქვლოვანი აპარატი. ვენების გაფართოებისას ეს სარქვლები აღარ მუშაობს, რის გამოც სისხლი ვენაში ქანქარასებურ მოძრაობას ახორციელებს. შედეგად მისი დინება მკვეთრად ნელდება და საკვერცხეები ზიანდება - ჯერ ერთი, იმიტომ, რომ ქსოვილები ჟანგბადით ღარიბდება, მეორე - სათესლე ჯირკვლების ტემპერატურა ნორმაში სხეულისაზე დაბალია, ვარიკოცელეს დროს კი ისინი გაფართოებული ვენური ქსელის გარემოცვაში იმყოფება, რის გამოც მათი ტემპერატურა სხეულისას უტოლდება და მათი ფუნქციაც ითრგუნება. განასხვავებენ ვარიკოცელეს განვითარების ოთხ საფეხურს.

პირველი საფეხური - სათესლე ჯირკვლების ვენები ხელით არ ისინჯება, ვარიკოზული გაგანიერება დგინდება მხოლოდ ინსტრუმენტული კვლევის (ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკის, დოპლეროგრაფიის) მეშვეობით.
მეორე საფეხური - გაფართოებული ვენები ისინჯება ფეხზე დგომისას.
მესამე საფეხური - გაფართოებული ვენები ისინჯება ფეხზე დგომისას და წოლისას.
მეოთხე საფეხური - გაფართოებული ვენები შეუიარაღებელი თვალითაც შესამჩნევია.

ვარიკოცელე ვითარდება ბავშვობის ასაკში, სქესობრივი მომწიფების პერიოდში, მალევე აღწევს განსაზღვრულ საფეხურს და პროგრესირებას წყვეტს. იშვიათად შეიძლება ერთი საფეხურიდან მეორეში გადავიდეს. ვარიკოცელე თითქმის ყოველთვის მარცხენამხრივია. მეტად იშვიათია ორმხრივი ან მარჯვენამხრივი ფორმები.

როგორ ვლინდება ვარიკოცელე

ვარიკოცელეს დროს ზიანდება სათესლე ჯირკვლები, რაც ვლინდება ტკივილით, უსიამოვნო შეგრძნებით, უნაყოფობით. ტკივილი და უსიამოვნო შეგრძნება ხშირად დაქაჩვას, ზეწოლას წააგავს. ავადმყოფი უჩივის სათესლე პარკში სიმძიმის შეგრძნებას. ეს შეგრძნება მუდმივი არ არის, მეტწილად ფიზიკური დატვირთვის, სქესობრივი აქტის, სითბური პროცედურების შემდეგ ან უმოძრაობისას აღინიშნება. მარცხენამხრივი ვარიკოცელეს დროს ტკივილი ყოველთვის მარცხენა მხარეს არ არის ლოკალიზებული. პაციენტს უჭირს მტკივნეული მხარის განსაზღვრა. არცთუ იშვიათად ტკივილს მარჯვნივ აფიქსირებენ.

უნაყოფობა ვარიკოცელეს დროს

უნაყოფო მამაკაცების 40%-ს ვარიკოცელეს დიაგნოზს უსვამენ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს დაავადება ზოგჯერ ჩივილების გარეშე მიმდინარეობს, თუ სპერმოგრამის მაჩვენებელი ნორმაში არ არის, აუცილებელია ამ მიმართულებით კვლევა. სათესლე ჯირკვლებში სისხლის მიმოქცევის და შედეგად თერმორეგულაციის დარღვევა მათი

You must have Flash Player installed in order to see this player.
ფუნქციის დათრგუნვას იწვევს. სპერმატოზოიდების რაოდენობა მცირდება, მათი მოძრაობა და მორფოლოგია უარესდება. გარდა ამისა, მოსალოდნელია აუტოიმუნური ანთება - იმუნური ფაქტორი სათესლე ჯირკვლებამდე აღწევს (ვინაიდან ვარიკოზულად გაფართოებული ვენის კედელი კარგავს ბარიერულ ფუნქციას) და მას უცხო ქსოვილად აღიქვამს. ყველაზე უარესი ის არის, რომ გამომუშავებული ანტისხეულები ჯანმრთელ სათესლეზეც მოქმედებენ და მის ანთებასაც იწვევენ.
ვერიკოცელეს უსიმპტომო ფორმა ყველაზე მეტად არის გავრცელებული. ზოგიერთი ამ დაავადებას მთელი ცხოვრება ატარებს, ჰყავს შვილები და არც კი იცის, რომ ავად არის. დიაგნოსტირება ხდება შემთხვევით, სამედიცინო შემოწმებისას. ვარიკოცელე იშვიათად განიცდის პროგრესირებას, თუმცა ზოგჯერ ხანდაზმულ ასაკში თავს იჩენს საკვერცხეების ტკივილი, რომელიც სწორედ ამ დაავადებას უკავშირდება.

დიაგნოსტიკა

დიაგნოზს უროლოგი სვამს. თუ ვენები შესამჩნევად გაფართოებულია, დიაგნოსტირებისთვის ინსტრუმენტული გამოკვლევა საჭირო არ არის. სხვა შემთხვევაში დიაგნოსტიკისთვის მიმართავენ სათესლე პარკის ულტრაბგერით კვლევას და დოპლეროგრაფიას მწოლიარე და მდგომარე პოზიციაში. სხვა შემთხვევაში გამოკვლევა აზრს მოკლებულია. ამასთანავე, აუცილებელია სპერმოგრამის ჩატარება.

მკურნალობა

ვარიკოცელეს მკურნალობა მხოლოდ ქირურგიული გზით შეიძლება. თუ სადმე გაიგონებთ, რომ ვარიკოცელეს ოპერაციის გარეშე მკურნალობენ, ნუ დაიჯერებთ, - უოპერაციოდ ეფექტური მკურნალობა შეუძლებელია. ოპერაცია აუცილებელია, როდესაც დაავადება ტკივილს ან უნაყოფობას იწვევს. თუ საქმე უსიმპტომო ფორმას ეხება და მამაკაცს არ სურს შვილების ყოლა, ქირურგიულ ჩარევაზე შეიძლება უარი ითქვას.

არსებობს ოპერაციის ორი ტიპი

პირველი ტიპის ოპერაციის არსი ვარიკოზულად გაგანიერებული ვენის გადაკეტვაში, ამოჭრაში ან ამოღებაში მდგომარეობს. ამ ტიპის ოპერაციის ღირსება ის არის, რომ ადვილად, მინიმალური ტრავმის ხარჯზე ტარდება, მინიმალურია სტაციონარში ყოფნის დრო და ფინანსური დანახარჯიც. ნაკლია რეციდივის დიდი ალბათობა და არაფიზიოლოგიურობა. რეციდივი ვენების მდებარეობის ინდივი-დუალურობას უკავშირდება. თუ გაფართოებული ვენიდან გამომავალი ტოტი ოპერაციის დროს ვერ შეამჩნიეს და არ გადაკვანძეს, ჩარევა უშედეგო აღმოჩნდება. სწორედ ამას უწოდებენ რეციდივს, თუმცა ეს, ფაქტობრივად, უეფექტო მკურნალობაა. ამ სახის ოპერაციის დროს რეციდივის ალბათობა 10-40%-ს შეადგენს. არაფიზიოლოგიურობა იმას გულისხმობს, რომ ოპერაციისას გაფართოებულ ვენაში სისხლის მიმოქცევის გზა იხშობა და მის ნაცვლად ახალი ვითარდება. ამას ერთი კვირა სჭირდება. ამ პერიოდში ტკივილი, თუ ის მანამდეც აწუხებდა ავადმყოფს, ძლიერდება. შესაძლოა, დაირღვეს იმუნური ბარიერიც და განვითარდეს უნაყოფობა. მეორე ტიპის ოპერაციის დროს სათესლე ჯირკვლის გაფართოებულ ვენას მთლიანად ამოკვეთენ და შემდეგ მის პლასტიკას ახორციელებენ. ამ სახის ოპერაციას სათესლე ჯირკვლის მიკროქირურგიული რევასკულარიზაცია ეწოდება. მისი უპირატესობა ის არის, რომ ოპერაციის შემდეგ სათესლე ჯირკვლებში მყისვე აღდგება ნორმალური სისხლის მიმოქცევა. დაავადების რეციდივი გამორი-ცხულია. ოპერაციას ტკივილი არ მოჰყვება. ოპერაციის ნაკლია ტექნიკური სირთულე, ხანგრძლივი სარეაბილიტაციო პერიოდი, სიძვირე. ოპერაციის ტიპი ექიმმა და პაციენტმა ერთობლივად, ერთი მხრივ - დაავადების ხარისხის, ხოლო მეორე მხრივ ფინანსური შესაძლებლობებიდან გამომდინარე უნდა შეარჩიონ.

გთავაზობთ რამდენიმე რჩევას, რომლებიც ოპერაციის ტიპის შერჩევაში დაგეხმარებათ.

თუ ვარიკოცელეს თან სდევს ტკივილი სათესლე პარკის არეში, უმჯობესია მიკროქირურგიული ოპერაცია ჩატარდეს. სხვა ტიპის ქირურგიული ოპერაციის დროს ოპერაციის შემდგომ პერიოდში შესაძლებელია ტკივილმა საგრძნობლად იმატოს. 

  • თუ ვარიკოცელეს ახლავს მცირედი ტკივილი ან დისკომფორტი სათესლე პარკში, ამ შემთხვევაშიც მიკროქირურგიული ოპერაცია უფრო მისაღებია. შესაძლებელია სხვა მეთოდის გამოყენებაც, ოღონდ ოპერაციის შემდეგ პირველი კვირის მანძილზე მზად უნდა იყოთ უსიამოვნო შეგრძნებებისთვის.
  • თუ ვარიკოცელეს თან სდევს სპერმოგრამის ცვლილება, ერთადერთი სწორი გადაწყვეტილებაა სათესლე ჯირკვლის მიკროქირურგიული რევასკულარიზაცია. სხვა მეთოდებმა შესაძლოა უშვილობა გააღრმაოს. 
  • თუ ვარიკოცელე უსიმპტომოდ მიმდინარეობს და მისი დიაგნოსტირება შემთხვევით მოხდა, მამაკაცი ახალგაზრდაა და სურს შვილების ყოლა, აუცილებელია ოპერაცია. მეთოდი პაციენტის შესაძლებლობის გათვალისწინებით უნდა შეირჩეს. რაღა თქმა უნდა, უპირატესობა ენიჭება სათესლე ჯირკვლის მიკროქირურგიულ რევასკულარიზაციას ან ენდოსკოპიურ ოპერაციას.
  • თუ ვარიკოცელე უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, მამაკაცი შუა ხნისაა და არ აპირებს შვილების ყოლას, ოპერაცია აუცილებელი არ არის, ვინაიდან დაავადება სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას არავითარ საფრთხეს არ უქმნის.
  • თუ ვარიკოცელეს ოპერაციის შემდეგ რეციდივი განვითარდა, საჭიროა განმეორებითი ჩარევა. ოპტიმალური ვარიანტია ენდოსკოპიური ოპერაცია. დასაშვებია მიკროქირურგიული რევასკულარიზაციაც.
  • თუ ვარიკოცელე ორმხრივია, ერთეტაპობრივი ენდოსკოპიური ოპერაცია ამ პრობლემისგან თავის დაღწევის საშუალებას იძლევა. სხვა შემთხვევაში საჭიროა ცალ-ცალკე ჩარევა მარცხენა და მარჯვენა სათესლე ჯირკვალზე, მაგრამ უნაყოფობის ან სათესლე პარკის ძლიერი ტკივილის შემთხვევაში უმჯობესია არჩევანი საკვერცხის მიკროქირურგიულ რევასკულარიზაციაზე შეჩერდეს.

პროფილაქტიკა

რაკი ვარიკოცელე უმთავრესად ანატომიური და გენეტიკური განწყობის საფუძველზე ვითარდება, რაიმე განსაკუთრებულ პროფილაქტიკაზე ლაპარაკი ზედმეტია. სქესობრივი მომწიფების პერიოდის დასრულების შემდეგ (19-20 წლის ასაკში) სასურველია უროლოგთან გამოკვლევა, რათა დაავადება ადრეულ ეტაპზევე იქნეს გამოვლენილი. თუ ვარიკოცელეს დიაგნოზი დაისვა, თავი უნდა არიდოთ მძიმე ფიზიკურ დატვირთვას, მოიწესრიგოთ კუჭ-ნაწლავის ფუნქციონირება, რომ დაავადებამ პროგრესი არ განიცადოს. ვარიკოცელეთი გამოწვეული ტკივილის დროს შეიძლება დაგეხმაროთ ცივის დაფენა სათესლე პარკზე და სისხლძარღვების შემავიწროებელი პრეპარატები. ვარიკოცელეს დროს ოპერაციის მთავარი საფუძველი უნაყოფობაა, ამიტომ საინტერესოა, რა ხდება ოპერაციის შემდეგ, როგორ მიმდინარეობს სპერმატოგენეზი, რომელიც ოპერაციამდე დათრგუნული იყო. მრავალწლიანი შრომის ანალიზით მედიკოსებმა ასეთი შედეგი მიიღეს: პაციენტთა 70%-ს გაუუმჯობესდა სპერმის ხარისხი, 53%-ს აღუდგა განაყოფიერების უნარი, ხოლო იმ მამაკაცებიდან, რომელთაც უარი თქვეს ოპერაციაზე, მხოლოდ 15% გახდა მამა. დასკვნა: ვარიკოცელე კარგად ემორჩილება მკურნალობას. დამტკიცებულია, რომ ნებისმიერი ოპერაცია, რომელიც ამ დაავადების დროს კეთდება, ეფექტური და უსაფრთხოა.

 

 

ამ ავტორის სხვა სტატიები
თარიღი : 07-05-2016
ბექა
უკვე 20 დღეა რაც გავიკეთე ოპერაცია და სათესლე ჯირყვლები ისევ შესიებულია და ხომ ვერ მეტყვით რამდენ ხანში მოვალ ფორმაში
თარიღი : 01-11-2015
2
ვარ 20 წლის და მარცხენა სათესლე ჯირკვალი უფრო პატარაა მეორესთან შედარებით ეს ხოა არ ნიშნავს იმას რო ვარიკოცელე მაქვს?და შესაძლებელია თუ არაა ეს დაავადება გამოიწვიოს სექსის არ ქონამ?
თარიღი : 30-03-2015
ანზორი
5 წელია დაოჯახებული ვარ, არ მყავს შვილი, გავიკეთე სპერმოგრამა და პროცენტობა იყო ნული, დავადგინე რომ მაქვს ვარიკოცელე, გავიკეთე ოპერაცია 26 ოქტომბერს 2014 წელს, 2015 წლის თებერვლის ბოლოს გავიკეთე სპერმოგრამა და ისევ ნოლზე მაქვს, მირჩიეთ რა ვქნა. ვის მივმართო რომ მიშველოს?
თარიღი : 30-03-2015
ანზორი
5 წელია დაოჯახებული ვარ, არ მყავს შვილი, გავიკეთე სპერმოგრამა და პროცენტობა იყო ნული, დავადგინე რომ მაქვს ვარიკოცელე, გავიკეთე ოპერაცია 26 ოქტომბერს 2014 წელს, 2015 წლის თებერვლის ბოლოს გავიკეთე სპერმოგრამა და ისევ ნოლზე მაქვს, მირჩიეთ რა ვქნა. ვის მივმართო რომ მიშველოს?
თარიღი : 20-02-2015
tu
მაქვს პროსტატის ავთვისებიანი სიმსივნე მეოთხე სტადია მეორე კლინიკური ჯგუფი.რამდენიმე დგეა დამეწყო მარცხენა ფეხის ზლიერი ტკივილი ვენები ადრეც მაწუხებდა შეიძლება თუ არა ჩემ შემთხვევაში ქირურგილი ჩარევა ან რაიმე მეთოდით მკურნალობა?
კომენტარი
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას,სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.
"ოჯახის მკურნალი" ახალ ინოვაციურ პროდუქტს სთავაზობს მომხმარებელს. ვებგვერდზე www.mkurnali.ge კითხვა-პასუხის უფასო სერვისი წლებია არსებობს. მასზე სტაბილურად მზარდი მოთხოვნიდან გამომდინარე მომსახურების დახვეწა და განვითარება გადაწყდა.
ბავშვიან ოჯახში შოკოლადის მსურველი ყოველთვის მოიძებნება. არც უფროსები იტყვიან მასზე უარს, მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ბავშვისთვის განკუთვნილი შოკოლადი აუცილებლად ხარისხიანი უნდა იყოს. კაკაოთი დამზადებული ტკბილეული ყველა შოკოლადი როდია და არც ღირს მათი სისტემატურად მიწოდება ბავშვისთვის.
ტელეკომპანია PalitraNews-ი ახალ გადაცემას იწყებს, სახელწოდებით "არცოდნა აკრძალულია".
ამ კატეგორიის სხვა სტატიები
ბრიტანელმა სპეციალისტებმა ჩაის მოულოდნელი თვისება გამოავლინეს. გლაზგოს უნივერსიტეტის თანამშრომლებმა განაცხადეს, რომ დიდი რაოდენობით ჩაის მიღება მამაკაცის ორგანიზმზე ნეგატიურად აისახება
გენიტალიების გაახალგაზრდავება მამაკაცთა შორის პოპულარულ პროცედურა ხდება. გაახალგაზრდავების ოპერაციები უკვე აღარავის აკვირვებს, მაგრამ
სპერმატოცელე მკვრივი, ფიბროზული გარსით შემოსაზღვრული, მრგვალი ფორმის, ზოგჯერ სპერმატოზოიდებისა და სპერმატოციტების მინარევიანი სითხის შემცველი, მოცულობითი წარმონაქმნია.

სპერმატოცელე შეიძლება საშიში პათოლოგიის ნიშანიც იყოს, ისეთის, როგორიცაა სათესლეს ან თესლის გამომტანი სადინარების სიმსივნე. ამიტომ სათესლე პარკისა და საზარდულის არხის მიდამოში ნებისმიერი წარმონაქმნი ექიმის კონტროლს საჭიროებს.

როგორ იქმნება ხელოვნური შარდის ბუშტი ანუ შარდის ორთოტოპული დერივაცია

“როდესაც ქვეყანას ჰყავს დიდი პროფესიონალები, მისი ხალხი ფრთებს შლის, ყველა პრობლემას ადვილად ლახავს, სრულყო­ფილებისაკენ სწ­რაფვაც უფრო თვ­ა­ლსაჩინოა. წარმოიდგინეთ ახლა პროფესიონალთა ქვეყანა!”

მე ძალიან მომ­წ­ონს ნიკოლოზ ჩე­რნიშევსკის ეს სიტყვები და ყოველთვის მახსენდება ხოლმე პროფესორ გურამ ქარაზანაშვილთან შეხვედრისას, არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ის უდიდესი პროფესიონალი და დიდებული პიროვნებაა, არამედ იმიტომაც, რომ მისი წყალობით მართლა ბევრ ადამიანს გაუშლია სიხარულის ფრთები ჯანმრთელობის ურთულესი პრობლემების გადალახვით.

სპერმაში სისხლის არსებობას ჰემოსპერმიას უწოდებენ. იგი უხშირესად კეთილთვისებიანი ხასიათისაა, თუმცა შეიძლება იყოს სერიოზული უროლოგიური დაავადებების
ხშირად, მამაკაცებს ეუხერხულებათ იმის აღიარება, რომ ასოს თავი სტკივათ. ამას ერთვის მისი სიწითლე, შესაძლოა, ნახეთქები და გამონადენიც კი. ეს სიმპტომები (ჩივილები) უყურადღებოდ არ დატოვოთ და არ იფიქროთ, რომ ჰიგიენის გაძლიერებით პრობლემა მოგვარდება! რასაკვირველია, ამ შემთხვევაში ჰიგიენის ნორმების დაცვა აუცილებელია, მაგრამ არასაკმარისი. მამაკაცის სასქესო ორგანოზე ასეთი უხერხულობის გაჩენა შეიძლება სულ უბრალო და ადვილად მოსაგვარებელმა მიზეზმა - ჰიგიენის ნაკლებობამაც გამოიწვიოს და საკმაოდ სერიოზულმა, აუცილებლად და დროულად სამკურნალო, მაგალითად, ვენერიულმა თუ სხვა სახის ინფექციურმა დაავადებებმაც.

23 ოქტომბერი 2016
ასაკთან ერთად ადამიანებს სულ უფრო მეტად ერღვევათ ძილის პროცესი. მოხუცებულთა უმრავლესობა, ჩვეულებრივ, უძილობას უჩივის.
18 ოქტომბერი 2016
მეცნიერებმა 16 000 ადამიანის მონაწილეობით ჩატარებული 16 კვლევის შედეგები გააანალიზეს. მათ მოხალისეებში დნმ-ის მეთილირების დონე შეაფასეს.
დანიშნულების მიხედვით გამოყოფენ საყოფაცხოვრებო, სპორტულ, სპეციალურ სამუშაო, საბავშვო, სამხედრო, სამკურნალო და სხვა ფეხსაცმელს.

ფეხსაცმელი უნდა პასუხობდეს ჰიგიენურ პრინციპებს:

1) ჰქონდეს დაბალი თბოგამტარობა, უზრუნველყოს ფეხსაცმლის სივრცის მიკროკლიმატი, მისი ვენტილაცია;

ჭარბი წონის გამო ადამიანი მომხიბვლელობას რომ კარგავს და ვეღარც სასურველ სამოსს იხდენს, მყისვე დიეტას მიმართავს. სწრაფი შედეგის ეშხით, ამ დროს უმთავრესია, ზიანი არ მიადგეს ჯანმრთელობას.

საშიში
შიმშილი: წონის დაკლების ყველაზე ექსტრემალური და მავნე ხერხია - სრულიად არაფრის ჭამა; შიმშილი - ეს არის ძლიერი სტრესი ორგანიზმისთვის, რომელსაც ნებისმიერი დაავადების გამოწვევა შეუძლია. ძალიან ხშირად, “სადაც წვრილია, იქ წყდება”, ანუ თუ ორგანიზმში რაიმე სუსტი ადგილია, ის ზიანდება.

დაავადებული სახსრების მოვლა, სხვა პათოლოგიათა მსგავსად, რამდენიმე რჩევის გათვალისწინებასა და საჭირო ღონისძიებათა პერიოდულ თუ მუდმივ გატარებას გულისხმობს, რაც არც ისე ძნელია.

იკვებეთ ორგანიზმის სასიკეთოდ
სახსრების დაავადებებისას ერიდეთ მწარე, მჟავე და მლაშე კერძებს. ეცადეთ, მენიუ მცენარეული საკვებითა და ვიტამინებით გაამდიდროთ. განსაკუთრებით სასარგებლოა მწვანე ჩაი, ვაშლი, ქლიავი, ლიმონი, მოცვი და ქაცვი.