რუბრიკები
ზეთი
ზეთი

სახეობები
ზეთის კვებითი ღირებულება და კულინარიული დანიშნულება მისი მიღების მეთოდზეა დამოკიდებული. ნედლეულიდან (ზეთისხილი, მზესუმზირა, სიმინდი, სოია) მცენარეული ცხიმის მიღება შესაძლებელია დაწნეხით და ექსტრაქციის მეთოდით. დაწნეხით მიღებული ზეთი უფრო სასარგებლოა. ექსტრაქციით მიღებული, როგორც წესი, უფრო იაფია, მაგრამ გაცილებით ღარიბია სასარგებლო ნივთიერებებით. გარდა ამისა, შესაძლოა ასეთ ზეთში იყოს გამხსნელი ნივთიერების ნარჩენები და სხვა ქიმიური მინარევები. ხარისხი იმაზეც არის დამოკიდებული, ცივად დაწნეხეს ნედლეული თუ დაწნეხვის წინ გააცხელეს (მოხალეს).

გაცხელებისას ნედლეულიდან მეტი ზეთი გამოდის, თუმცა იმავდროულად იზრდება ზეთში კანცეროგენული ნივთიერებების მოხვედრის შანსიც, ამიტომ დაიხსომეთ: ცივი დაწნეხვით მიღებული ზეთი უფრო სასარგებლოა, ვიდრე ცხელი დაწნეხვით მიღებული. გამოწურვის შემდეგ ზეთს წმენდენ. თუ ამისთვის გამოიყენეს მხოლოდ ფიზიკური მეთოდები (გაფილტვრა, სალექარში გაჩერება და ნალექის მოშორება) - ზეთის ხარისხი უმჯობესდება, თუმცა ხშირად მიმართავენ ზეთის ქიმიურ გაწმენდას ანუ რაფინირებას. ექსტრაქციით მიღებული ზეთები სრულ რაფინაციას ექვემდებარება. რაფინირებას იმიტომ მიმართავენ, რომ ასეთი გაწმენდის გარეშე ზეთი დიდხანს არ ინახება და კულინარიულ დამუშავებასაც ცუდად იტანს (გაცხელებისას შეიძლება აქაფდეს), თუმცა ქიმიური გაწმენდისას ზეთი ბევრ სასარგებლო ნივთიერებას კარგავს. გარდა ამისა, არ არის გამორიცხული, ქიმიური დამუშავებისას ზეთში არასასურველი ქიმიური ნივთიერებებიც მოხვდეს, ამიტომ რაფინირებული ზეთი უკვე აღარ არის ისეთი სასარგებლო, როგორიც მანამდე იყო. ზოგჯერ ზეთის ეტიკეტზე ასეთ წარწერას წააწყდებით: "გავლილი აქვს მხოლოდ ჰიდრატაცია", ან "მხოლოდ ვინთერიზაცია", "დეზოდორაციის გარეშე", "არომატიზაციის გარეშე". ეს ტერმინები ქიმიური გაწმენდის (რაფინირების) სტადიებს ასახავს. ამ წარწერებით მწარმოებელი მიგვანიშნებს, რომ ზეთს ქიმიური გაწმენდის სრული ციკლი კი არა, მისი მხოლოდ ნაწილი აქვს გავლილი, ანუ სრულად რაფინირებულ ზეთზე უკეთესია, უფრო სასარგებლოა.


როგორ ავირჩიოთ
ზეთის არჩევის ზოგადი წესები ასეთია:

  • თუ ზეთი გაუცხელებლად (მაგალითად, სალათის შესაკაზმად) უნდა გამოიყენოთ, ეცადეთ, არარაფინირებული (ან არასრულად რაფინირებული) შეიძინოთ, ხოლო თუ რამის შესაწვავად გინდათ, რაფინირებულის შეძენა ჯობს.
  • აუცილებლად შეამოწმეთ შენახვის ვადა: რაფინირებული ზეთი 1 წელიწადს ან ცოტა მეტხანს ინახება (გამონაკლისია რაფინირებული ზეითუნის ზეთი - მისი შენახვის ვადა 2 წელია), არარაფინირებული კი უფრო ნაკლებ ხანს: 3-8 თვეს. თუ ზეთის შეფუთვაზე მითითებული შენახვის ვადა ამაზე მეტია, ეს იმას ნიშნავს, რომ პროდუქტს სპეციალური ქიმიური ნივთიერებები - ანტიოქსიდანტები აქვს დამატებული. ეს ნივთიერებები ადამიანის ორგანიზმისთვის საკმაოდ მავნეა, ამიტომ შეძლებისდაგვარად ერიდეთ ისეთი ზეთის შეძენას, რომლის შენახვის ვადა 2 წელზე მეტია.
  • მიაქციეთ ყურადღება, რომ შენახვის ვადა გასული არ იყოს! გაფუჭებული ზეთი ჯანმრთელობისთვის ძალზე საშიშია!
  • მიაქციეთ ყურადღება იმასაც, რომ რაფინირებული ზეთი კრიალა, გამჭვირვალე იყოს, არ ჰქონდეს ნალექი. არარაფინირებულ ზეთს კი შეიძლება მცირე ნალექი ჰქონდეს, რომელიც სასარგებლოც კია ორგანიზმისათვის.
  • თუ ზეთს აწერია, რომ იგი არ შეიცავს ქოლესტერინს, იცოდეთ, რომ ეს მხოლოდ სარეკლამო ხრიკია და ზეთის ეს სახეობა არაფრით სჯობს სხვას. საქმე ის არის, რომ ქოლესტერინს არც ერთი მცენარეული ზეთი არ შეიცავს, ეს ნივთიერება მხოლოდ ცხოველურ პროდუქტებშია. ზეითუნის ზეთის არჩევისას ყურადღება მიაქციეთ სორტს. ის ეტიკეტზე უნდა იყოს მითითებული. საერთაშორისო ვაჭრობაში მიღებულია ზეითუნის ზეთის რამდენიმე სორტი:
  • Virgin Olive Oil. ეს არის არარაფინირებული ზეითუნის ზეთი, რომელიც მიღებულია მხოლოდ ფიზიკური მეთოდების (დაწნეხა, დაყოვნება, ფილტრაცია) გამოყენებით, ქიმიური გაწმენდის გარშე.
  • Refined Olive Oil (ან უბრალოდ Olive Oil) - რაფინირებული ზეითუნის ზეთია. ამ ზეთის ერთ-ერთი სახეობა, Light Olive Oil, ისეა დამუშავებული, რომ მისი რამდენიმეჯერ გაცხელებაც კი შეიძლება - მისი გაცხელებისას კანცეროგენული ნივთიერებები არ წარმოიქმნება.
  • Pure Olive Oil - რაფინირებული და არარაფინირებული ზეთების ნარევია.
  • Pomace Olive Oil - ეს ყველაზე დაბალი ხარისხის ზეითუნის ზეთია. იგი მიიღება ზეთისხილის ნაწნეხისგან ქიმიური გამხსნელებისა და მაღალი ტემპერატურის გამოყენებით.




კომენტარი არ გაკეთებულა
ამ კატეგორიის სხვა სტატიები