რუბრიკები
ოჯახის მკურნალი
კითხვა-პასუხი
განვითარების ეტაპები
განვითარების ეტაპები

მე, ისევე როგორც ყველა მშობელს, მსურს ჩემი შვილის მომავალი ნათელ და ლამაზ ფერებში დავინახო. ეს ნატვრა რომ ამიხდეს, ალბათ როგორღაც უნდა დავეხმარო ბავშვს, გამოავლინოს ყველაფერი საუკეთესო. როგორ გავაკეთო ეს?


ყველას ესმის, რომ ბავშვები სხვადასხვაგვარად ვითარდებიან. არსებობს ტემპერამენტის, ნერვული სისტემის, მიდრეკილებების, ნიჭის თანდაყოლილი თავისებურებები. ხასიათის შეძენილი განსხვავებები ჩვილებშიც კი შეიმჩნევა. მაგრამ არსებობს ზოგადი კანონზომიერებებიც. მიიჩნევა, რომ ადამიანი განვითარების რამდენიმე ასაკობრივ საფეხურს გაივლის და თითოეულ ამ პერიოდში განსხვავებულ ამოცანას წყვეტს. რამდენი ასეთი პერიოდი არსებობს და როდის იწყება თითოეული მათგანი? მეცნიერები მათ სხვადასხვაგვარად აღწერენ, იმისდა მიხედვით, პიროვნების რომელ თეორიას ეყრდნობა მკვლევარი.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია ამერიკელი ფსიქოლოგის ერიკ ერიქსონის ფსიქოსოციალური კრიზისების ფსიქოანალიტიკური ორიენტაციის თეორია. ადამიანის ცხოვრებაში ერიქსონი რვა პერიოდს და ამდენივე კრიზისს გამოყოფს. ექვსი მათგანი დაბადებიდან სრულწლოვანებამდე გრძელდება. სხვა ფსიქოლოგები სხვაგვარად ფიქრობენ, მაგრამ ყველა ერთხმად აღიარებს, რომ კრიზისები ემთხვევა ბავშვობისა და ადრეული სიყმაწვილის წლებს. მიუხედავად ამისა, ყველა მშობლისთვის სასარგებლოა იცოდეს, მოცემულ მომენტში განვითარების რომელ პერიოდს გადის მისი შვილი და რომელი ფსიქოლოგიური ამოცანის გადაწყვეტაა საჭირო. ეს საშუალებას მისცემს ოჯახს, თავიდან აიცილოს შეცდომები ბავშვის აღზრდაში, ხოლო ბავშვს - განვითარდეს მაქსიმალურად ეფექტურად და კომფორტულად. საიდუმლო როდია, რომ ზოგჯერ ბავშვთან ურთიერთობა ძალიან რთულია (ავიღოთ თუნდაც ყველასთვის ცნობილი `საზღვრების დადგენის~ დრო. დაახლოებით წლინახევრიდან სამ წლამდე). როცა ბავშვი შეძლებს მიჯნის გავლებას და საბოლოოდ აითვისებს, რა შეიძლება და რა - არა, მომთმენ დედებსა და მამებს ჯილდო ელით. სამი წლის საზღვრის გადალახვით თქვენი შვილი შეაბიჯებს გარშემო მყოფთათვის ძალზე საინტერესო განვითარების პერიოდში - კრეატიულობაში.


რა არის ეს?
კრეატიულობა შემოქმედებისკენ მიდრეკილებას მოიაზრებს, თუმცა ის უფრო ფართო ცნებაა. ეს არის სხვადასხვა ამოცანის არასტანდარტულად გადაჭრის უნარი (მათ შორის - სტანდარტულისაც კი). თუ გსურთ, თქვენი შვილიც ასეთი უნარის მქონე გაიზარდოს, უნდა განსაზღვროთ, საიდან იღებს სათავეს კრეატიულობა ან სად უქრება შემდგომ ადამიანთა უმრავლესობას ეს უნარი.  მთავარია, პატარას ხელი არ შევუშალოთ. ფსიქიკურად ჯანმრთელი ყველა ბავშვი, რა საოცარიც უნდა იყოს, კრეატიულია, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევში, თუ ბავშვის განვითარების პროცესი სწორი გზით მიდის. სამიდან ექვს წლამდე ასაკობრივი პერიოდი თითქოს საგანგებოდ არის გამოყოფილი პიროვნების ამ უნარის განსავითარებლად. შემდგომ ბავშვი სკოლაში მიდის, სადაც მას მაშინვე ასწავლიან სხვადასხვა ამოცანის სტანდარტული მეთოდით ამოხსნას (ორჯერ ორი ყოველთვის ოთხის ტოლია და ა.შ.). ასეთ პირობებში კრეატიულობა მაშინვე ჩაქრობას იწყებს, ხოლო თუ მან სკოლამდელ ასაკში მოასწრო განვითარება, აუცილებლად წამოყოფს თავს საშუალო სკოლაში ან სკოლის დამთავრების შემდეგ. როგორ განვსაზღვროთ, რომ კრეატიულობის განვითარების პერიოდი უკვე დადგა? სულ უბრალოდ: პატარას ლექსიკონში გაჩნდა კითხვების მეფე - `რატომ?~ ვიდრე საზღვრების დადგენის პერიოდი გრძელდება, ბავშვმა უნდა იცოდეს: რა, სად, როგორ გავაკეთო, რა მოხდება, თუ... სწორედ ამას კითხულობს ის გამუდმებით. ზედმეტია, როცა მშობლები დაწვრილებით უხსნიან წლინახევრის ან ორი წლის პატარას, რატომ მოდის თოვლი ზამთარში ან რატომ არ შეიძლება ელექტროქსელში ლურსმნის

You must have Flash Player installed in order to see this player.
შერჭობა - ბავშვი ჯერ არ მომწიფებულა ასეთი ახსნა-განმარტებებისთვის და ყველაფერს ერთი ყურიდან მეორეში უშვებს. პატარას მთავარი ამოცანა, რომლის გადასაწყვეტადაც არის მომწიფებული მისი გონება, იმის გარკვევაა, რა მოხდება, რა შეიძლება და რა-არა. კარდინალურად იცვლება სურათი კრეატიულობის პერიოდის დადგომისთანავე. ბავშვები უამრავი კითხვის დასმას იწყებენ. კითხვები ძალიან უცნაური და მოულოდნელია: რატომ დაფრინავენ ჩიტები? რატომ არის ცა ცისფერი? რატომ ვიძინებთ ღამე? რატომ ვიცინით? ფსიქოლოგთა რეკომენდაციები ერთმნიშვნელოვანია: თუ გსურთ, თქვენი შვილი კრეატიული გაიზარდოს, მის ამ ბავშვურ კითხვებზე აუცილებელია პასუხის გაცემა! არავითარ შემთახვევაში არ უგულებელყოთ ეს კითხვები. თუ პასუხის გაცემა არ შეგიძლიათ ან არ გსურთ, არაფერია - კაცნი ვართ, საკუთარი პრობლემებითა და განწყობილებით. უთხარით ბავშვს, რომ მის კითხვებს აუცილებად გასცემთ პასუხს მოგვიანებით. თუ თქვენი მეხსიერების იმედი არ გაქვთ, შეგიძლიათ კითხვების ჩასაწერად სპეციალური წიგნაკი შემოიღოთ. როცა თქვენი შვილი გაიზრდება, ეს წიგნაკი მოგითხრობთ, როგორ ხდებოდა ბავშვის პიროვნების ჩამოყალიბება, როგორ ვითარდებოდა მისი ინტელექტი, როგორ ყალიბდებოდა მისი ქცევები. თქვენი პასუხები პატარას კითხვებზე არ უნდა იყოს არც ზედმიწევნითი (პატარას მოსწყინდება და ყურადღება გაეფანტება) და არც ფორმალური (ჩაიკეტება და საერთოდ გაუქრება კითხვის დასმის სურვილი). მაგალითად, კითხვაზე `რატომ არის ცა ცისფერი?~ არსებობს პასუხის ორი ვარიანტი:

1. ჩვენი პლანეტა კოსმოსში მდებარეობს და გარშემორტყმულია ატმოსფეროთი, ჰაერით. მზის სხივები გაივლიან ჰაერის ფენებს და ცისფრად აფერადებენ ცას. მთვარეზე ატმოსფერო არ არის, ამიტომ ღამით ცა ყოველთვის შავია.
2. ცა ცისფერია იმიტომ, რომ ეს ძალიან ლამაზია. დიდი ხნის წინ ღმერთმა შექმნა ჩვენი სამყარო და ისე გააფერადა, რომ არასოდეს მოგვბეზრდეს მისი სილამაზით ტკბობა. აი, რა ლამაზია თეთრი ღრუბლები, რომლებიც მზით არის განათებული ცისფერ ცაზე!

ყოველ მოზრდილ ადამიანს თავისი მსოფლმხედველობა აქვს; სხვადასხვა ინტელექტისა თუ პროფესიის ადამიანებს პასუხებიც სხვადასხვაგვარი ექნებათ. მთავარია, მშობელი გულწრფელი იყოს - ბავშვი მიიღებს თქვენს პასუხს, რათა კიდევ უფრო გაიფართოოს თავის მიერ აღქმული სამყაროს საზღვრები.


 

კომენტარი არ გაკეთებულა
კომენტარი
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას,სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.
სერიალი ”გაბოროტებული” წლების წინ გამოჩნდა სატელევიზიო სივრცეში, მაგრამ ის დღესაც არ კარგავს აქტუალობას. სატელევიზიო შოუს შესახებ საუბრები და მითქმა-მოთქმა დღემდე არ ჩერდება. მრავალი კითხვა ჩნდება სერიალის გარშემო. ჩვენ გთავაზობთ www.imdb.com-ის მიხედვით, ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებსა და მათზე პასუხებს სერიალ ”გაბოროტებულის” შესახებ.
#ქველმოქმედებამარტივია - ჟურნალ ,,ოჯახის მკურნალის"" და ,,პალიტრა მედიის"" ერთობლივი პროექტია, რომელიც მძიმე სნეულებების მქონე ბავშვებს რამდენიმე ათასი ლარით დაეხმარა.
აშშ-ის ჯანდაცვის ნაციონალური ინსტიტუტების მეცნიერების კვლევის მიხედვით დადგინდა, რა ხდება ტვინში ცხოვრების არასწორი წესის შემთხვევაში. კერძოდ, სიმსუქნის დროს იცვლება ტვინის დოფამინის, მოტივაციაზე პასუხისმგებელი რეცეპტორები.
ამ კატეგორიის სხვა სტატიები
სკოლა მთლიანად ჯანსაღი ცხოვრების წესთან უნდა ასოცირდებოდეს, მათ შორის კვების ნაწილშიც – ამის შესახებ განათლების მინისტრმა ალექსანდრე ჯეჯელავამ განაცხადა.
კერძის მომზადების ბოლო აკორდი გემრიელი სოუსია. ის განსაკუთრებით პიკანტურს ხდის კერძს. საბავშვო კულინარიაში კი სოუსი დაგეხმარებათ გაალამაზოთ და გაამრავალფეროვნოთ ბავშვის, განსაკუთრებით უჭმელი პატარის მენიუ. რა სახის სოუსების მომზადება შეგვიძლია ბავშვისთვის - ამ საკითხზე გვესაუბრება პედიატრი მარინა აფციაური.

რა ასაკიდან უნდა მივაჩვიოთ ბავშვი მაგიდასთან დამოუკიდებლად ჯდომას და საკვების თავისი ხელით ჭამას? ჩემი 1 წლის შვილი ძალიან ცუდად იქცევა, ყველაფერს იატაკზე ყრის - ჭურჭელს, საკვებს. როგორ გადავაჩვიო?

თანამედროვე ბავშვების ჰარმონიული განვითარება საფრთხის ქვეშაა. როგორც კვლევამ აჩვენა, 3-5 წლის ბავშვების 58% სმარტფონებს შესანიშნავად ფლობს, მაგრამ
ყველა ბავშვის განვითარების გზა ინდივიდუალურია. ფიზიკურ ზრდასთან ერთად პატარას უყალიბდება თვითშეფასება და წარმატებისკენ სწრაფვის სურვილი. ხშირად მშობლები სცოდავენ ამ პროცესში არასწორი ჩარევით - უნებურად ხელს უშლიან შვილის ნორმალურ განვითარებას და თავადვე ხდებიან მათი დაბალი თვითშეფასების მიზეზნი.

დეტალურად განვიხილოთ მშობელთა ძირითადი შეცდომები:

1. ყოველდღიური განმავითარებელი თამაშები ყველაზე პატარებისათვის
დაბადებიდანვე პატარები აქტიურად ეცნობიან გარემომცველ სამყაროს. მაგრამ სწორედ 1,5-დან 5 წლამდე ხდება ძირითადი ჩვევებისა და ცოდნის ფორმირება, რომლებიც ადამიანს მთელი ცხოვრების მანძილზე მიჰყვება. ამიტომ ბავშვისთვის უმნიშვნელოვანესია განმავითარებელი გარემოს შექმნა და დღის რეჟიმის სწორად ორგანიზება:

16 თებერვალი 2017
მეცნიერების აზრით, წიგნები და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ბავშვებში ამ თუ იმ პროდუქტისადმი დამოკიდებულების ჩამოყალიბებაში. ხოლო საკვებისადმი ბავშვობის დროინდელი სიყვარული, ხშირად მთელი ცხოვრების განმავლობაში ნარჩუნდება. მკვლევარებმა შეისწავლეს საჭმლის აღწერილობა 100 პოპულარულ საბავშვო წიგნში.
27 იანვარი 2017
გერმანიის ფედერალური ინსტიტუტის პროფესორი ბერნდ შეფერი აცხადებს, რომ ტოსტერში დაბრაწულ-დახრუკული პური (ე.წ "ტოსტი") ჯანმრთელობისთვის მავნებელია. რაც უფრო მეტხანს იწვება ის, მით მეტია მასში აკრილამიდის შემცველობა. ამ ნივთიერებას კი კანცეროგენების (სიმსივნის მაპროვოცირებელი ნაერთები) სიაში მოიაზრებენ.
მაიოს კლინიკის სპეციალისტები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ბავშვთა ასთმური შეტევის მიზეზი ხშირად მშობელთა მავნე ჩვევა - თამბაქოს მოხმარებაა. ისინი მოუწოდებენ მოზრდილებს, მოარიდონ ბავშვები თამბაქოს კვამლს. მეცნიერებმა გააანალიზეს ამ თემასთან დაკავშირებით ჩატარებული 25 კვლევის შედეგები. აღნიშნულ კვლევებში მონაწილეობდა 430 000-ზე მეტი ბავშვი, რომელთა საშუალო ასაკი 6-7 წელიწადს შეადგენდა.
როგორც კვლევებმა აჩვენა, ანანასს არა მარტო სასიამოვნო გემო აქვს, არამედ ანტიოქსიდანტების შემცველობის გამო, ჯანმრთელობისთვისაც სასარგებლოა. კერძოდ, ანტიოქსიდანტური თვისებების გამო ის წარმატებით ებრძვის ათეროსკლეროზს, გულის დაავადებებსა და სხვადასხვა ტიპის კიბოს.
კომპიუტერული თამაშები ხანდაზმულ ადამიანებს ჭკუასუსტობისგან იხსნის. კომპიუტერული თამაშების საშუალებით ტვინის ვარჯიში დემენციისკენ მიდრეკილი ადამიანების კოგნიტიური ფუნქციების გაუარესების პროცესს ამუხრუჭებს.