რუბრიკები
ოჯახი და სამართალი - სანივთო ანუ ქონებრივი უფლება-მოვალეობანი
ოჯახი და სამართალი - სანივთო ანუ ქონებრივი უფლება-მოვალეობანი

რუბრიკას უძღვება "ოჯახის მკურნალის" ექსპერტი სამართლებრივ საკითხებში, იურისტი და ჟურნალისტი ირინე ღლონტი.


- რა შემთხვევაში შეუძლია მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, მოითხოვოს მეზობელ ნაკვეთზე ნაგებობის აშენების ან ექსპლუატაციის აკრძალვა?



- მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მეზობელ ნაკვეთზე ისეთი ნაგებობის აშენების ან ექსპლუატაციის აკრძალვა, რომელიც დაუშვებლად ხელყოფს ნაკვეთით სარგებლობის უფლებას და ეს იმთავითვე აშკარაა. თუ მიწის ნაკვეთს მეზობელი ნაკვეთიდან შენობის ჩამოქცევის საფრთხე ემუქრება, მესაკუთრეს შეუძლია, მეზობელს მოსთხოვოს აუცილებელ ღონისძიებათა გატარება ამ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად. დაუშვებელია რამდენიმე მიწის ნაკვეთზე გამდინარე და მიწისქვეშა წყლების მიმართულების შეცვლა ან ამ წყლებით მანიპულირება ისე, რომ ამან სხვა მიწის ნაკვეთზე წყლის რაოდენობის შემცირება ან ხარისხის გაუარესება გამოიწვიოს. დაუშვებელია აგრეთვე მდინარეთა ბუნებრივი დინების ხელყოფა. ასევე მნიშვნელოვანია აუცილებელი გზის გამოყენების საკითხი. კერძოდ, თუ მიწის ნაკვეთს არ აქვს ჯეროვანი გამოყენებისთვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელეტრო-, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მოსთხოვოს მეზობელს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება ამგვარი აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად. იმ მეზობლებს კი, რომელთა ნაკვეთებზეც გადის აუცილებელი გზა ან გაყვანილობა, უნდა მიეცეთ შესაბამისი კომპენსაცია, რომელიც მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება ერთჯერადი გადახდით გამოიხატოს.


- არის თუ არა კანონით გათვალისწინებული, არ წარმოიშვას აუცილებელი გზის ან გაყვანილობის თმენის ვალდებულება მესაკუთრესა და მეზობელს შორის და თუ არის, რა შემთხვევაში?
- აუცილებელი გზის ან გაყვანილობის თმენის ვალდებულება არ წარმოიშობა, თუკი მიწის ნაკვეთის უკვე არსებული დაკავშირების გაუქმება გამოიწვია მესაკუთრის თვითნებურმა მოქმედებამ. თვითნებურ მოქმედებად ჩაითვლება, მაგალითად, მეზობლის მიერ ხიდის დანგრევა, კედლის აღმართვა, სახლის აშენება, რის გამოც უქმდება აუცილებელი კავშირი საჯარო გზასა თუ სხვა ობიექტთან. თუ მიწის ორი ნაკვეთი ერთმანეთისგან გამიჯნულია ღობით ან საზღვრად გამოყენებული სხვა ნაგებობით, ივარაუდება, რომ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს აქვს თანაბარი უფლება, ისარგებლოს ამ ნაგებობით, თუ ამ ნაგებობის გარეგნული მხარე პირდაპირ მიუთითებს, რომ იგი მხოლოდ ერთ-ერთი მეზობლის საკუთრებაა. მსგავსი ნაგებობის მოვლისა და შენახვის ხარჯები მეზობლებს შორის თანაბრად ნაწილდება. აღსანიშნავია, რომ ვიდრე ერთ-ერთი მეზობელი დაინტერესებულია ამ სასაზღვრო ნაგებობის არსებობით, დაუშვებელია მისი აღდგენა ან შეცვლა დაინტერესებული მეზობლის თანხმობის გარეშე. სასაზღვრო კედლით სარგებლობის უფლება თითოეულმა მეზობელმა ისე უნდა განახორციელოს, რომ ამით ზიანი არ მიადგეს მეორე მეზობლის შესაბამის უფლებას. მაგალითად, კედლით სარგებლობისას დაუშვებელია სარკმლის გაჭრა. სასაზღვრო ნაგებობის არამიზნობრივად გამოყენების შემთხვევაში მეზობელს შეუძლია მოითხოვოს ხელშეკრულების აღკვეთა. თუ საზღვრად გამოყენებული ნაგებობა ორივე მეზობლის ინტერესებს ემსახურება, მისი აღება და შეცვლა ურთიერთშეთანხმებით უნდა მოხდეს. ბევრ მკითხველს აინტერესებს, როგორი წესით ხდება საკუთრების შეძენა. მოქმედი კანონიდან გამომდინარე, განვმარტოთ, რომ უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. რეგისტრაციისთვის განცხადების შეტანა შეუძლია როგორც გამსხვისებელს, ისე შემძენს.


- რას გულისხმობს სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი?
- ასეთი საბუთი შეიძლება იყოს: ნასყიდობის ხელშეკრულება, ჩუქების ხელშეკრულება და გაცვლის ხელშეკრულება. ერთ-ერთი საბუთი, რომელიც საჭიროა უძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად, შეიძლება იყოს ანდერძი. მესაკუთრის მიერ თავისი ნივთის განკარგვის უფლება იმასაც გულისხმობს, რომ მას შეუძლია უარი თქვას საკუთრებაზე - მიატოვოს საკუთარი ნივთი. უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მისატოვებლად აუცილებელია: 1) უფლებამოსილი პირის მიერ განცხადების შეტანა საჯარო რეესტრის სამსახურში; 2) ამ განცხადების რეგისტრირება საჯარო რეესტრში. მიტოვებულ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლებას იძენს სახელმწიფო. თუ გამსხვისებელი მესაკუთრედაა რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, შემძენს ყოველგვარი სხვა საფუძვლის გარეშე შეუძლია ჩათვალოს, რომ გამსხვისებელი ამ უძრავი ქონების მესაკუთრეა. მოძრავი ნივთის გადაცემა გულისხმობს ნივთის ჩაბარებას შემძენის პირდაპირ მფლობელობაში, თუმცა ნივთის გადაცემად ითვლება არაპირდაპირი მფლობელობის გადაცემაც. ასეთ შემთხვევაში მესაკუთრე შემძენი ხდება, მაგრამ ნივთი განსაზღვრული ხნის განმავლობაში წინა მესაკუთრესთან რჩება. მაგალითად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ, რომ შემძენი ნივთის მესაკუთრე გახდება ხელშეკრულების დადების მომენტიდან, მაგრამ ნივთი განსაზღვრული ხნის განმავლობაში დარჩება გამყიდველის მფლობელობაში. ამ შემთხვევაში მესაკუთრე (გამყიდველი) პირდაპირი მფლობელია, ხოლო შემძენი (მყიდველი) - არაპირდაპირი.



კომენტარი არ გაკეთებულა
ამ კატეგორიის სხვა სტატიები
"იყიდება მასიური ხისგან დამზადებული საწოლები მწარმოებლის ფასში....
"ქარელის რაიონში იყიდება სათბური სასწრაფოთ თავისი გათბობის...
"შევიძენ! ყველაზე მაღალ ფასად, გერმანულ და ჩეხურ...