რუბრიკები
ოჯახის მკურნალი
კითხვა-პასუხი
განვითარების ეტაპები
განვითარების ეტაპები

მე, ისევე როგორც ყველა მშობელს, მსურს ჩემი შვილის მომავალი ნათელ და ლამაზ ფერებში დავინახო. ეს ნატვრა რომ ამიხდეს, ალბათ როგორღაც უნდა დავეხმარო ბავშვს, გამოავლინოს ყველაფერი საუკეთესო. როგორ გავაკეთო ეს?


ყველას ესმის, რომ ბავშვები სხვადასხვაგვარად ვითარდებიან. არსებობს ტემპერამენტის, ნერვული სისტემის, მიდრეკილებების, ნიჭის თანდაყოლილი თავისებურებები. ხასიათის შეძენილი განსხვავებები ჩვილებშიც კი შეიმჩნევა. მაგრამ არსებობს ზოგადი კანონზომიერებებიც. მიიჩნევა, რომ ადამიანი განვითარების რამდენიმე ასაკობრივ საფეხურს გაივლის და თითოეულ ამ პერიოდში განსხვავებულ ამოცანას წყვეტს. რამდენი ასეთი პერიოდი არსებობს და როდის იწყება თითოეული მათგანი? მეცნიერები მათ სხვადასხვაგვარად აღწერენ, იმისდა მიხედვით, პიროვნების რომელ თეორიას ეყრდნობა მკვლევარი.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია ამერიკელი ფსიქოლოგის ერიკ ერიქსონის ფსიქოსოციალური კრიზისების ფსიქოანალიტიკური ორიენტაციის თეორია. ადამიანის ცხოვრებაში ერიქსონი რვა პერიოდს და ამდენივე კრიზისს გამოყოფს. ექვსი მათგანი დაბადებიდან სრულწლოვანებამდე გრძელდება. სხვა ფსიქოლოგები სხვაგვარად ფიქრობენ, მაგრამ ყველა ერთხმად აღიარებს, რომ კრიზისები ემთხვევა ბავშვობისა და ადრეული სიყმაწვილის წლებს. მიუხედავად ამისა, ყველა მშობლისთვის სასარგებლოა იცოდეს, მოცემულ მომენტში განვითარების რომელ პერიოდს გადის მისი შვილი და რომელი ფსიქოლოგიური ამოცანის გადაწყვეტაა საჭირო. ეს საშუალებას მისცემს ოჯახს, თავიდან აიცილოს შეცდომები ბავშვის აღზრდაში, ხოლო ბავშვს - განვითარდეს მაქსიმალურად ეფექტურად და კომფორტულად. საიდუმლო როდია, რომ ზოგჯერ ბავშვთან ურთიერთობა ძალიან რთულია (ავიღოთ თუნდაც ყველასთვის ცნობილი `საზღვრების დადგენის~ დრო. დაახლოებით წლინახევრიდან სამ წლამდე). როცა ბავშვი შეძლებს მიჯნის გავლებას და საბოლოოდ აითვისებს, რა შეიძლება და რა - არა, მომთმენ დედებსა და მამებს ჯილდო ელით. სამი წლის საზღვრის გადალახვით თქვენი შვილი შეაბიჯებს გარშემო მყოფთათვის ძალზე საინტერესო განვითარების პერიოდში - კრეატიულობაში.


რა არის ეს?
კრეატიულობა შემოქმედებისკენ მიდრეკილებას მოიაზრებს, თუმცა ის უფრო ფართო ცნებაა. ეს არის სხვადასხვა ამოცანის არასტანდარტულად გადაჭრის უნარი (მათ შორის - სტანდარტულისაც კი). თუ გსურთ, თქვენი შვილიც ასეთი უნარის მქონე გაიზარდოს, უნდა განსაზღვროთ, საიდან იღებს სათავეს კრეატიულობა ან სად უქრება შემდგომ ადამიანთა უმრავლესობას ეს უნარი.  მთავარია, პატარას ხელი არ შევუშალოთ. ფსიქიკურად ჯანმრთელი ყველა ბავშვი, რა საოცარიც უნდა იყოს, კრეატიულია, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევში, თუ ბავშვის განვითარების პროცესი სწორი გზით მიდის. სამიდან ექვს წლამდე ასაკობრივი პერიოდი თითქოს საგანგებოდ არის გამოყოფილი პიროვნების ამ უნარის განსავითარებლად. შემდგომ ბავშვი სკოლაში მიდის, სადაც მას მაშინვე ასწავლიან სხვადასხვა ამოცანის სტანდარტული მეთოდით ამოხსნას (ორჯერ ორი ყოველთვის ოთხის ტოლია და ა.შ.). ასეთ პირობებში კრეატიულობა მაშინვე ჩაქრობას იწყებს, ხოლო თუ მან სკოლამდელ ასაკში მოასწრო განვითარება, აუცილებლად წამოყოფს თავს საშუალო სკოლაში ან სკოლის დამთავრების შემდეგ. როგორ განვსაზღვროთ, რომ კრეატიულობის განვითარების პერიოდი უკვე დადგა? სულ უბრალოდ: პატარას ლექსიკონში გაჩნდა კითხვების მეფე - `რატომ?~ ვიდრე საზღვრების დადგენის პერიოდი გრძელდება, ბავშვმა უნდა იცოდეს: რა, სად, როგორ გავაკეთო, რა მოხდება, თუ... სწორედ ამას კითხულობს ის გამუდმებით. ზედმეტია, როცა მშობლები დაწვრილებით უხსნიან წლინახევრის ან ორი წლის პატარას, რატომ მოდის თოვლი ზამთარში ან რატომ არ შეიძლება ელექტროქსელში ლურსმნის

You must have Flash Player installed in order to see this player.
შერჭობა - ბავშვი ჯერ არ მომწიფებულა ასეთი ახსნა-განმარტებებისთვის და ყველაფერს ერთი ყურიდან მეორეში უშვებს. პატარას მთავარი ამოცანა, რომლის გადასაწყვეტადაც არის მომწიფებული მისი გონება, იმის გარკვევაა, რა მოხდება, რა შეიძლება და რა-არა. კარდინალურად იცვლება სურათი კრეატიულობის პერიოდის დადგომისთანავე. ბავშვები უამრავი კითხვის დასმას იწყებენ. კითხვები ძალიან უცნაური და მოულოდნელია: რატომ დაფრინავენ ჩიტები? რატომ არის ცა ცისფერი? რატომ ვიძინებთ ღამე? რატომ ვიცინით? ფსიქოლოგთა რეკომენდაციები ერთმნიშვნელოვანია: თუ გსურთ, თქვენი შვილი კრეატიული გაიზარდოს, მის ამ ბავშვურ კითხვებზე აუცილებელია პასუხის გაცემა! არავითარ შემთახვევაში არ უგულებელყოთ ეს კითხვები. თუ პასუხის გაცემა არ შეგიძლიათ ან არ გსურთ, არაფერია - კაცნი ვართ, საკუთარი პრობლემებითა და განწყობილებით. უთხარით ბავშვს, რომ მის კითხვებს აუცილებად გასცემთ პასუხს მოგვიანებით. თუ თქვენი მეხსიერების იმედი არ გაქვთ, შეგიძლიათ კითხვების ჩასაწერად სპეციალური წიგნაკი შემოიღოთ. როცა თქვენი შვილი გაიზრდება, ეს წიგნაკი მოგითხრობთ, როგორ ხდებოდა ბავშვის პიროვნების ჩამოყალიბება, როგორ ვითარდებოდა მისი ინტელექტი, როგორ ყალიბდებოდა მისი ქცევები. თქვენი პასუხები პატარას კითხვებზე არ უნდა იყოს არც ზედმიწევნითი (პატარას მოსწყინდება და ყურადღება გაეფანტება) და არც ფორმალური (ჩაიკეტება და საერთოდ გაუქრება კითხვის დასმის სურვილი). მაგალითად, კითხვაზე `რატომ არის ცა ცისფერი?~ არსებობს პასუხის ორი ვარიანტი:

1. ჩვენი პლანეტა კოსმოსში მდებარეობს და გარშემორტყმულია ატმოსფეროთი, ჰაერით. მზის სხივები გაივლიან ჰაერის ფენებს და ცისფრად აფერადებენ ცას. მთვარეზე ატმოსფერო არ არის, ამიტომ ღამით ცა ყოველთვის შავია.
2. ცა ცისფერია იმიტომ, რომ ეს ძალიან ლამაზია. დიდი ხნის წინ ღმერთმა შექმნა ჩვენი სამყარო და ისე გააფერადა, რომ არასოდეს მოგვბეზრდეს მისი სილამაზით ტკბობა. აი, რა ლამაზია თეთრი ღრუბლები, რომლებიც მზით არის განათებული ცისფერ ცაზე!

ყოველ მოზრდილ ადამიანს თავისი მსოფლმხედველობა აქვს; სხვადასხვა ინტელექტისა თუ პროფესიის ადამიანებს პასუხებიც სხვადასხვაგვარი ექნებათ. მთავარია, მშობელი გულწრფელი იყოს - ბავშვი მიიღებს თქვენს პასუხს, რათა კიდევ უფრო გაიფართოოს თავის მიერ აღქმული სამყაროს საზღვრები.


 

კომენტარი არ გაკეთებულა
კომენტარი
კომენტარი, რომელიც შეიცავს უხამსობას, დისკრედიტაციას, შეურაცხყოფას, ძალადობისკენ მოწოდებას,სიძულვილის ენას, კომერციული ხასიათის რეკლამას, წაიშლება საიტის ადმინისტრაციის მიერ.
ნორვეგიელი მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ მღელვარება და დეპრესია სიმსივნური პათოლოგიის განვითარებაში მთავარ როლს ასრულებს.
როგორც მეცნიერები აცხადებენ, სექსისთვის საუკეთესოა ის დრო, როდესაც ტესტოსტერონის დონე მაქსიმალურ კონცენტრაციას აღწევს სისხლში. ეს კი გამთენიას 05:48 საათზე მიიღწევა. დიდ ბრიტანეთში მკვლევარებმა ჩაატარეს საინტერესო ექსპერიმენტები, რომელთა შედეგებითაც გაირკვა, რომ
ალბათ, ბევრს გსმენიათ ტელევიზორების ტექნოლოგიური ტერმინების შესახებ, რომლებიც ბოლო წლებში განსაკუთრებით პოპულარული გახდა. მაგრამ რა ვიცითიმ ფუნქციონალურობისა და უპირატესობების შესახებ, რომლებსაც გვთავაზობენ პლაზმური, LCD, LED, 3D და Curved ტელევიზორები?

ამ კატეგორიის სხვა სტატიები
კანადელი მეცნიერების განცხადებით, რძის მოყვარული ბავშვები თანატოლებთან შედარებით ბევრად მაღლები არიან. გარდა ამისა, მათ უფრო მეტად ჯანსაღი თმა და ფრჩხილები აქვთ.
ბავშვის ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირებისა და ჯანსაღად განვითარების მთავარი წინაპირობა კვების სწორად შერჩევაა. ეს პროცესი საკმაოდ კომპლექსურია და დიდ დაკვირვებას მოითხოვს, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც ბაზარი ზედმეტად გაჯერებულია საინტერესო რეკლამებითა და მიმზიდველი შეფუთვების მქონე უამრავი პროდუქციით.
ხილის წვენი ასეთი პატარებისთვის სასარგებლო არაა. უფრო მეტიც, ამის გამო ბავშვმა შეიძლება წონაში ზედმეტად მოიმატოს. მკვლევარების აზრით, ხილის წვენი ძალიან ბევრ შაქარსა და კალორიას შეიცავს. წლის შემდეგაც მისი რაოდენობა ბავშვის რაციონში უნდა შეიზღუდოს
სკოლა მთლიანად ჯანსაღი ცხოვრების წესთან უნდა ასოცირდებოდეს, მათ შორის კვების ნაწილშიც – ამის შესახებ განათლების მინისტრმა ალექსანდრე ჯეჯელავამ განაცხადა.
კერძის მომზადების ბოლო აკორდი გემრიელი სოუსია. ის განსაკუთრებით პიკანტურს ხდის კერძს. საბავშვო კულინარიაში კი სოუსი დაგეხმარებათ გაალამაზოთ და გაამრავალფეროვნოთ ბავშვის, განსაკუთრებით უჭმელი პატარის მენიუ. რა სახის სოუსების მომზადება შეგვიძლია ბავშვისთვის - ამ საკითხზე გვესაუბრება პედიატრი მარინა აფციაური.

რა ასაკიდან უნდა მივაჩვიოთ ბავშვი მაგიდასთან დამოუკიდებლად ჯდომას და საკვების თავისი ხელით ჭამას? ჩემი 1 წლის შვილი ძალიან ცუდად იქცევა, ყველაფერს იატაკზე ყრის - ჭურჭელს, საკვებს. როგორ გადავაჩვიო?

23 აგვისტო 2017
ამერიკელმა მეცნიერებმა ტვინის ვიზუალიზაციის მეთოდის გამოყენებით ჩატარებული კვლევის 46 034 მონაცემი გააანალიზეს. ქალებს ტვინის აქტივობა უფრო მაღალი აღმოაჩნდათ, ვიდრე მამაკაცებს. კერძოდ, მნიშვნელოვნად უფრო აქტიური იყო კონცენტრაციასთან, იმპულსური ქცევის კონტროლთან, განწყობასთან და ღელვასთან დაკავშირებული უბნები.
13 მარტი 2017
ალკოჰოლის ხშირი მოხმარება ჯანმრთლობისთვის მავნებელია, თუმცა დღესასწაულებზე სასმელზე უარის თქმა ზოგჯერ შეუძლებელია. დღესასწაულებისთვის მომზადებაა საჭირო. რამდენიმე დღით ადრე, იოდშემცველი პროდუქტების მიღებაა რეკომენდებული (ზღვის კომბოსტო, ზღვის თევზი, ზღვის პროდუქტები, ფეიხოა).
სპეციალისტები დიდხანს მუშაობას არ გვირჩევენ. ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის მეცნიერთა განცხადებით, ადამიანები, რომლებიც ბევრს მუშაობენ, გულის უკმარისობის სერიოზულ საფრთხეს იქმნიან. ისინი იმავდროულად ინსულტისა და დემენციის განვითარების რისკჯგუფშიც არიან.
ოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერების აზრით, ძალიან ბევრი ძილი ისევე მავნებელია, როგორც უძილობა. დამტკიცებულია, რომ ცხრა საათზე მეტი ხანგრძლივობის ძილი ღამის კოშმარებს იწვევს. ასეთი ხანგრძლივობისას, ადამიანი დროის დიდი ნაწლს სწრაფი ძილის ფაზაში ატარებს.
ქრონიკული მწეველები მავნე ჩვევის მიტოვების შემთხვევაში ხშირად ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ვერ შეიგრძნობენ ორგანიზმის ზოგადი მდგომარეობის გაუმჯობესებას. ამის მიზეზი ის გახლავთ, რომ მოწევის გამო წლების განმავლობაში ორგანიზმში დაგროვილი მავნე ნივთიერებები (ტოქსინები) უმალ არ გამოძევდება.