რუბრიკები
გაფანტული სკლეროზი
გაფანტული სკლეროზი

გაფანტული სკლეროზი არის დაავადება, რომელიც ხასიათდება ცენტრალური ნერვული სისტემის - თავისა და ზურგის ტვინის ნერვების - დეგენერაციით. ჩვეულებრივ, ნერვს ფარავს მიელინის გარსი. ის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ნერვში იმპულსის გატარებასა და ნერვის ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში. გაფანტული სკლეროზის დროს ანთების შედეგად მიელინის გარსი ზიანდება და ხდება ნერვების დემიელინიზაცია. შედეგად ფერხდება ნერვში აღგზნების იმპულსის გატარება, ზიანდება თავად ნერვიც. დაავადებას ახასიათებს პროგრესული მიმდინარეობა; ორგანიზმში ირღვევა დაზიანებული ნერვების მიერ რეგულირებულ ორგანოთა ფუნქცია, უარესდება მხედველობა, მეტყველება, სიარული, წერა და მეხსიერება. ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაფანტული სკლეროზით დაავადებულია 350 000 კაცი. ჩვეულებრივ, დაავადების დიაგნოსტიკა ხდება 20-50 წლის ასაკში, თუმცა აღწერილია დაავადების შემთხვევები ბავშვებსა და მოხუცებშიც. ცნობილია, რომ დაავადება ორჯერ მეტად არის გავრცელებული კავკასიელებში, ხოლო ახალგაზრდა ქალებს შორის ორჯერ უფრო ხშირია, ვიდრე ახალგაზრდა მამაკაცებს შორის.

რატომ ვითარდება გაფანტული სკლეროზი
გაფანტული სკლეროზის ზუსტი მიზეზი დღემდე უცნობია. უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში მეცნიერები განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ მის აღმოცენებაში იმუნური დარღვევებისა და გენეტიკის როლს. როგორც ცნობილია, იმუნური სისტემა უდიდეს როლს ასრულებს ორგანიზმის ნორმალურ ფუნქციობაში. ის ორგანიზმს გენეტიკურად უცხო ნაწილაკებისგან იცავს, რაც მათ საწინააღმდეგო უჯრედების სწრაფი აქტივაციითა და პროდუქციით ხორციელდება. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ გაფანტული სკლეროზის დროს ვირუსული ბუნების უცხო აგენტი აზიანებს იმუნურ სისტემას, რის შედეგადაც ეს უკანასკნელი ნერვის მფარავ მიელინის გარსს უცხოდ აღიქვამს და მის გასანადგურებლად იწყებს ბრძოლას. პროცესს, რომლის დროსაც იმუნური სისტემა ებრძვის საკუთარი ორგანიზმის კომპონენტებს, აუტოიმუნური პროცესი ეწოდება. გაფანტული სკლეროზი აუტოიმუნური დაავადებაა. იმუნური სისტემის ასეთი თავდასხმის შემდეგ მიელინის გარსი შეიძლება ნაწილობრივ აღდგეს, თუმცა ზოგიერთი ნერვი დემიელინიზებული რჩება, ვითარდება დანაწიბურებაც.


არის თუ არა გაფანტული სკლეროზი გენეტიკური დაავადება?
მიუხედავად იმისა, რომ დაავადების მიზეზები ბოლომდე გაურკვეველია, ვარაუდობენ, რომ გენეტიკა მის აღმოცენებაში გარკვეულ როლს ასრულებს. დასავლეთ ევროპაში, ესკიმოსებსა და ზოგიერთ აფრიკულ ტომში დაავადება არ გვხვდება, ხოლო ამერიკელ ინდიელებში, იაპონელებსა და სხვა აზიელ ხალხებში გავრცელება დაბალია. საზოგადოდ პოპულაციაში გაფანტული სკლეროზის აღმოცენების შანსი 1%-ზე ნაკლებია. მაჩვენებელი იმატებს იმ ოჯახებში, სადაც დაავადებაა გამოვლენილი. დაავადებულის ძმას, დას, მშობლებს ან შვილებს გაფანტული სკლეროზის განვითარების 1-3%-იანი ალბათობა აქვთ. ერთკვერცხუჯრედიანი ტყუპისთვის ეს მაჩვენებელი 30%-ს უტოლდება, ხოლო ორკვერცხუჯრედიანისთვის - 4%-ს. ეს სტატისტიკური მონაცემები მოწმობს გენეტიკური ფაქტორის მნიშვნელობას დაავადების აღმოცენების კუთხით. ამავე დროს არსებობს სხვა მონაცემებიც, რომლებიც ადასტურებს, რომ მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გარემო ფაქტორიც.


როგორ ვლინდება გაფანტული სკლეროზი
გაფანტული სკლეროზი კლინიკურად შეიძლება სხვადასხვაგვარად გამოვლინდეს. შეტევისას პაციენტი გრძნობს ფიზიკური აქტივობის უეცარ გაუარესებას, რომლის გამოხატულებაც მცირედან მძიმემდე შეიძლება ვარირებდეს. ასეთი შეტევა, რასაც გაფანტული სკლეროზის გამოვლინებას უწოდებენ, ტიპურ შემთხვევებში 24 საათზე მეტხანს გრძელდება და უმეტესად რამდენიმე კვირამდე გასტანს, თუმცა ოთხ კვირას იშვიათად აღემატება. დაავადებულთა 65-80%-ს აქვს დაავადების ფორმა, რომელსაც გამწვავებისა და რემისიის მონაცვლეობა ახასიათებს. ეს არის გაფანტული სკლეროზის ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ტიპი. მისთვის დამახასიათებელია შეტევათა სერია, რომელსაც მოსდევს სიმპტომთა სრული ან ნაწილობრივი უკუგანვითარება ანუ რემისია, სანამ განმეორებითი შეტევა არ აღმოცენდება. გამწვავებათა შორის პერიოდი შეიძლება კვირების განმავლობაში გაგრძელდეს. პირველადად პროგრესული გაფანტული სკლეროზის დროს პიროვნების ფიზიკური აქტივობა თანდათან მცირდება. ეს ფორმა დაავადებულთა 10-20%-ს აღენიშნება. გაფანტული სკლეროზის ასეთი დასაწყისის დროს რემისია შესაძლოა იშვიათი იყოს და პაციენტის ფიზიკური შესაძლებლობები პროგრესულად მცირდებოდეს. ამ დროს საუბრობენ მეორეული პროგრესული გაფანტული სკლეროზის შესახებ. ასეთი ფორმა 10 წლის განმავლობაში პირველადად პროგრესული გაფანტული სკლეროზის 50%-ში ვითარდება, მომდევნო ათწლეულებში კი პირველადად პროგრესული გაფანტული სკლეროზის შემთხვევათა უდიდესი ნაწილი სწორედ ასეთ ფორმად ტრანსფორმირდება. დაავადების ამ ფორმისას პაციენტის შესაძლებლობები პროგრესულად იზღუდება, რასაც თან ახლავს ცალკეული შეტევები. არის გაფანტული სკლეროზის ისეთი შემთხვევებიც, რომელთა დროსაც სიმპტომები სუსტად არის გამოხატული და მათი გამოცნობა ხდება რეტროსპექტულად მრავალი წლის შემდეგ. არსებობს დაავადების ძალიან სწრაფი, ზოგჯერ ფატალური პროგრესირების იშვიათი შემთხვევებიც, რომელთაც ფულმინანტურ გაფანტულ სკლეროზს უწოდებენ. 

 



2014-49-06/27/14
irina
თუ არის გაფანტული სკლეროზით დაავადებულთათვის რაიმე დახმარების პროგრამა მკურნალობასა და წამლების შეძენაში და საერტოდ ტუ რამე ინფორმაზა გაქვტ გამომეხმაურეტ გტხოვტ
ამ კატეგორიის სხვა სტატიები